Hartslag bij kinderen

Een normale hartslag bij een kind is hoger dan bij een volwassene: hoe ouder het kind, hoe lager de rusthartslag. Rond een jaar of tien zit een kind in dezelfde bandbreedte als een volwassene.

Kort: Voor kinderen gelden andere referentiewaarden dan voor volwassenen. Een peuter zit in rust vaak rond 100, een kind van acht meer rond de 80–90. Vanaf ongeveer 10 jaar geldt de bandbreedte 60–100 voor volwassenen.

Richtwaarden per leeftijd

De richtwaarden hieronder gelden voor een kind in rust: wakker, rustig, niet net gerend, niet huilend en zonder koorts.

Leeftijd	Slagen per minuut (in rust)
0–1 maand (pasgeborene)	70–190
1–11 maanden (baby)	80–160
1 jaar	80–140
2 jaar	80–130
3 jaar	80–120
4 jaar	80–120
5 jaar	75–115
6 jaar	75–115
7 jaar	70–110
8 jaar	70–110
9 jaar	70–110
10 jaar	60–100
11 jaar	60–100
12 jaar	60–100
13–16 jaar	60–100

Net als bij volwassenen zegt één getal niet alles. Hartslag wordt sterk beïnvloed door slaap, spanning, koorts, voeding en spel.

Wat als de waarde erboven zit?

Kort boven de bovengrens komen is bij kinderen heel gewoon. Een peuter van 3 jaar die net heeft gerend of huilt, kan makkelijk 180 slagen per minuut halen; een kind van 20 maanden met koorts zit al snel rond de 175. Reken bij koorts ongeveer 10 tot 15 extra slagen per graad boven de 37 graden. Meet daarom opnieuw als je kind een kwartier rustig heeft gezeten of slaapt.

Blijft de hartslag ook in volledige rust duidelijk boven de bovengrens, of is het kind daarbij suf, kortademig, bleek of drinkt het slecht, neem dan dezelfde dag contact op met de huisarts. Bij een baby jonger dan drie maanden is de drempel om te bellen lager — zie hartslag bij baby's.

Waarom de hartslag daalt met leeftijd

Een klein hart kan per slag minder bloed verplaatsen. Daardoor moet het vaker kloppen om hetzelfde werk te doen. Naarmate het hart groter en sterker wordt, kan het toe met minder slagen per minuut. Tegelijk neemt de invloed van het parasympathische zenuwstelsel toe: het systeem dat in rust het hart afremt. De combinatie van een groter slagvolume en een sterkere ‘rem’ verklaart waarom kinderen langzaam toegroeien naar volwassen waarden. Lees ook normale hartslag.

Sinusritme en respiratoire variatie

Bij kinderen is het normaal dat de hartslag bij inademen iets versnelt en bij uitademen iets vertraagt. Dat heet respiratoire sinusaritmie en is geen ritmestoornis. Op een ECG ziet de huisarts dit vaak terug; het is een teken van een soepel autonoom zenuwstelsel, niet van een probleem.

Sport en hartslag bij kinderen

Kinderen reageren op inspanning met een vlotte stijging van de hartslag. Tijdens uitbundig spelen of sporten kunnen ze waarden boven 180 of zelfs 200 halen, en dat is niet zorgwekkend zolang ze er niet moe of duizelig van worden. Een snel herstel na inspanning (binnen een paar minuten weer richting hun rusthartslag) is een gezond teken.

Sportwatches en hartslagmeters bij kinderen zijn niet nodig en geven nauwelijks zinvolle informatie. Voor schoolsport en clubsport is gewoon kijken naar je kind een betere maat: kunnen ze meedoen, herstellen ze normaal, klagen ze nergens over?

Hoe meet je de hartslag van een kind?

Bij oudere kinderen: aan de pols (radialis), met twee vingers, in rust.
Bij jongere kinderen: op de borst voelen of luisteren met een stethoscoop.
Tel een volle minuut, vooral als je twijfelt of het ritme regelmatig is.
Meet bij voorkeur als het kind rustig zit of ligt, niet vlak na rennen of huilen.

Wanneer is iets afwijkend?

Een afwijkende hartslag krijgt pas betekenis als er klachten of opvallend gedrag bij komen:

kortademigheid bij inspanning die andere kinderen wel volhouden;
flauwvallen, vooral tijdens of vlak na inspanning;
duizeligheid die regelmatig terugkomt;
pijn op de borst (let op: bij kinderen meestal géén hartoorzaak, maar wél laagdrempelig laten beoordelen);
aanvallen van een snel kloppend hart die plotseling beginnen en eindigen;
een onregelmatige pols die niet snel verdwijnt.

Bel 112 als een kind plotseling flauwvalt en niet vlot bijkomt, blauw verkleurt, niet meer goed reageert, ernstig kortademig is, of pijn op de borst heeft die niet zakt.

Wanneer naar de huisarts?

Maak een afspraak bij flauwvallen, terugkerende hartkloppingen, kortademigheid bij inspanning die niet bij het kind past, of pijn op de borst. Ook bij hartziekte in de directe familie (zoals erfelijke ritmestoornissen) is laagdrempelig overleg terecht. Zie wanneer naar de arts.