Normale hartslag per leeftijd

Een normale hartslag ligt bij volwassenen tussen de 60 en 100 slagen per minuut, en bij kinderen hoger. Wat 'normaal' is verschilt per leeftijd, conditie en moment van de dag: de tabellen hieronder geven richtwaarden, geen harde grenzen.

Richtwaarden in rust

De volgende waarden zijn breed geaccepteerd binnen de Nederlandse en internationale richtlijnen voor hartslag in rust. Ze gelden voor mensen zonder klachten en zonder hartmedicatie.

Hartslag per leeftijd bij volwassenen

Vanaf een jaar of tien verandert de rusthartslag niet meer met de leeftijd: 60 tot 100 slagen per minuut blijft de bandbreedte, of je nu 20 of 80 bent. Wat wél daalt, is je maximale hartslag — ruwweg één slag per levensjaar. Die twee waarden staan hieronder naast elkaar.

De maximale waarden zijn schattingen op basis van de vuistregel 220 min leeftijd; individueel kan daar makkelijk 10 tot 20 slagen naast zitten. Zie maximale hartslag berekenen voor de nauwkeurigere formules.

Hoeveel hartslagen per minuut is normaal?

De meeste volwassenen zitten in rust tussen de 60 en 80 slagen per minuut; het gemiddelde ligt rond de 70 tot 75. Onder de 60 hoeft niets te betekenen — bij getrainde mensen is 40 tot 60 gezond — en tussen de 80 en 100 zit je nog steeds binnen normaal. Wil je weten wat één concrete waarde zoals 48, 78 of 102 zegt, dan vind je die uitsplitsing op hoeveel hartslagen per minuut is normaal. Voor de gemiddelden per groep, zie gemiddelde hartslag.

Waarom kinderen een hogere hartslag hebben

Het hart van een baby is klein. Per slag pompt het maar een klein beetje bloed rond. Om een groeiend lichaam toch van zuurstof te voorzien moet het hart vaker kloppen. Naarmate het hart groeit en meer bloed per slag verplaatst, daalt de hartslag geleidelijk. Rond een jaar of tien zit een kind in dezelfde bandbreedte als een volwassene.

Zie ook hartslag bij baby's en hartslag bij kinderen.

Waarom sporters een lagere hartslag hebben

Bij regelmatige duurtraining wordt het hart efficiënter. De hartspier wordt sterker en het slagvolume — de hoeveelheid bloed die per samentrekking wordt rondgepompt — neemt toe. Daardoor zijn er minder slagen nodig om hetzelfde werk te doen. Een rusthartslag van 40 tot 60 is bij goed getrainde sporters niet ongewoon, en zelfs lagere waarden zonder klachten kunnen normaal zijn. Zie hartslag bij sporters.

Wat 'normaal' relatief maakt

Twee mensen van dezelfde leeftijd kunnen allebei een gezonde hartslag hebben en toch 30 slagen verschillen. Wat voor jou normaal is, hangt af van:

• je conditie en hoeveel je beweegt;
• je medicatie (bijvoorbeeld bètablokkers verlagen de hartslag);
• schildklierfunctie en andere hormonen;
• geslacht: vrouwen hebben gemiddeld een iets hogere rusthartslag dan mannen;
• zwangerschap (zie hartslag tijdens zwangerschap);
• hoeveel je hebt geslapen, of je gestrest bent, of je net hebt gegeten of gerookt.

Inspanning en herstel

Tijdens inspanning loopt je hartslag op naar een waarde die past bij de intensiteit. Een fitte ademhaling en goede conditie zorgen ervoor dat je hartslag na inspanning snel weer zakt. Een verschil van 12 of meer slagen tussen het einde van een inspanning en één minuut later wordt over het algemeen gezien als een gezonde herstelreactie. Voor de bovengrens tijdens inspanning, zie maximale hartslag.

Wanneer is je hartslag echt afwijkend?

Een rusthartslag boven de 100 (tachycardie) of onder de 60 (bradycardie) is op zichzelf nog geen probleem. Het wordt belangrijker als het:

• nieuw is en niet te verklaren met inspanning, koffie, koorts of stress;
• aanhoudt over dagen of weken;
• gepaard gaat met klachten als duizeligheid, kortademigheid, pijn of flauwvallen.

Wanneer naar de huisarts?

Maak een afspraak als je rusthartslag herhaaldelijk buiten de richtwaarden valt zonder dat je dat kunt verklaren, of als je hartkloppingen of klachten erbij hebt. Bel direct 112 bij plotse pijn op de borst, hevige kortademigheid of flauwvallen. Zie wanneer naar de arts.