Hartkloppingen

Hartkloppingen zijn het bewust voelen van je eigen hartslag — bonzend, snel of overslaand. Dat is meestal niet ziek: vaak gaan ze binnen enkele seconden tot minuten vanzelf weer weg.

Wat ervaart iemand bij hartkloppingen?

Mensen beschrijven hartkloppingen op verschillende manieren:

• een bonzend gevoel in de borst, hals of oren;
• het idee dat het hart even overslaat of ‘struikelt’;
• een korte, plotse versnelling die uit het niets begint;
• een onregelmatig kloppend gevoel;
• een ‘ploppend’ gevoel hoog in de borst.

Wat je voelt, hoeft niet altijd te kloppen met wat het hart écht doet. Voor zekerheid is een ECG of een meting tijdens de aanval nodig.

Gewone, vaak onschuldige oorzaken

Verreweg de meeste hartkloppingen hebben een onschuldige oorzaak.

Extrasystolen

Een extrasystole is een vroege, extra hartslag. Daarna volgt een korte pauze, en de slag erna voelt vaak extra krachtig — vandaar het ‘overslaande’ gevoel. Vrijwel iedereen heeft ze, vaak zonder ze te voelen. Op zichzelf zijn ze ongevaarlijk.

Andere alledaagse oorzaken

• Stress, paniek of angst.
• Cafeïne, energiedrank of nicotine.
• Alcohol, vooral de avond na drinken.
• Slaaptekort.
• Uitdroging.
• Hormonale schommelingen — premenstrueel, in de zwangerschap, in de overgang.
• Koorts of een infectie.
• Liggen op de linkerzij (waardoor je je hart letterlijk hoort).

Hoe lang duren hartkloppingen?

Dat verschilt sterk per oorzaak. Losse overslagen duren een fractie van een seconde: je voelt één bons en het is voorbij. Hartkloppingen door spanning, cafeïne of slaaptekort houden vaak een paar minuten tot een uur aan en zakken vanzelf weg als de aanleiding verdwijnt. Een aanval van een supraventriculaire tachycardie begint en eindigt juist abrupt en kan minuten tot uren duren.

Vuistregel: hoe langer en hoe abrupter, hoe meer reden om het te laten registreren. Kloppingen die langer dan een paar minuten aanhouden, telkens terugkeren, of gepaard gaan met duizeligheid of kortademigheid, verdienen een ECG — bij voorkeur tijdens een aanval. Duren ze weken achtereen af en toe, dan is een Holter of event recorder de manier om ze te vangen.

Hartkloppingen door zenuwen en spanning

Spanning is een van de meest voorkomende oorzaken van heftige hartkloppingen. Bij zenuwen — voor een gesprek, een examen, een medische uitslag — maakt je lichaam adrenaline aan. Dat verhoogt je hartslag én maakt je gevoeliger voor wat je hart doet, waardoor slagen die je normaal niet opmerkt ineens hard aankomen. Zo ontstaat een cirkel: je voelt je hart, dat maakt je ongerust, en de ongerustheid houdt de kloppingen in stand.

Wat helpt is die cirkel doorbreken: langzaam uitademen (langer uit dan in), even gaan zitten en de aandacht bewust ergens anders op richten. De kloppingen zakken meestal binnen enkele minuten. Zie stress en hartslag.

Je hart voelen kloppen zonder inspanning

Je hart voelen bonzen terwijl je stilzit of ligt, is heel gewoon en betekent zelden iets ergs. Er is dan minder omgevingsgeluid en minder afleiding, en in lighouding — vooral op de linkerzij — ligt het hart dichter tegen de borstwand. Mensen met een slank postuur voelen hun hartslag om dezelfde reden vaker. Ook in de buik of in de oren je hartslag horen kloppen komt regelmatig voor en is op zichzelf geen alarmsignaal.

Wél de moeite waard om te melden bij je huisarts: bonzen dat nieuw is en dag na dag terugkomt, dat samengaat met een onregelmatige pols, of dat je 's nachts wakker maakt met kortademigheid.

Medische oorzaken

Hartkloppingen kunnen ook een teken zijn van iets dat behandeld moet worden:

• Atriumfibrilleren en andere supraventriculaire tachycardieën.
• Een te hard werkende schildklier.
• Bloedarmoede.
• Een afwijking in de hartklep of hartspier.
• Bijwerking van medicatie of recreatieve middelen.

Wanneer zijn hartkloppingen zorgwekkend?

Maak een afspraak bij de huisarts als je hartkloppingen:

• regelmatig terugkomen of langer dan een paar minuten duren;
• vergezeld gaan van duizeligheid, pijn op de borst, kortademigheid, zweten of misselijkheid;
• optreden tijdens of vlak na sport;
• voorkomen terwijl je een hartziekte hebt of een hartziekte in de directe familie zit;
• met een onregelmatige pols gepaard gaan.

Wat de arts doet

De huisarts doet meestal een gesprek, lichamelijk onderzoek, ECG en bloedonderzoek (onder andere schildklier en bloedarmoede). Komen je hartkloppingen aanvalsgewijs en is het ECG op het moment van de afspraak normaal, dan kan een Holter-onderzoek (ECG van 24–72 uur) of een event recorder helpen het ritme te registreren als de aanval terugkomt. Lees ook hartritmestoornissen.

Wat kun je zelf doen?

• Houd een eenvoudig dagboekje bij: wanneer treden ze op, hoe lang, na koffie, na een korte nacht, in stress?
• Verminder cafeïne en alcohol een paar weken om te zien of het scheelt.
• Slaap goed en zorg voor regelmatige beweging.
• Probeer rustig en langzaam adem te halen tijdens een aanval.

Wanneer naar de huisarts?

Maak een afspraak bij wekenlange of telkens terugkerende hartkloppingen, en altijd als je er andere klachten bij hebt of een hartziekte in de voorgeschiedenis. Bij plotse hevige klachten zoals flauwvallen of pijn op de borst: bel 112. Zie wanneer naar de arts.